Szybkowar znakomicie pomaga w zwalczaniu trudów przygotowy­wania posiłków. W pewnej mierze spełnia rolą kucharza-czarodzieja, który pilnuje naszych potraw, by nie wyjapiały, nie wyparowały, nie przypaliły się r- wszystko to bez ciągłego zaglądania, bez sterczenia przy garnku, pod warunkiem jednak, że w odpowiednim czasie prze­rwiemy jego ogrzewanie. Dlatego przy używaniu szybkowaru bardzo przydatny jest tzw.- minutnik, czyli specjalny zegar alarmujący nas po upływie zaprogramowanego czasu. Kto nie ma minutnika, z dobrym skutkiem może posługiwać się zwykłym budzikiem, nastawiając go na dzwonienie, gdy upłynie czas potrzebny do ugotowania danej potrawy. Oprócz tego, że nam potrawy nie wykipią, nie wyparują i nie przy­palą się, cóż nam jeszcze zapewnia czarodziej-szybkowar? W szybkowarze można przyrządzać wszystkie rodzaje potraw, od zup do deserów, sterylizować konserwy i butelki niemowlęce, odciągać soki, odświeżać pieczywo, a co najważniejsze — czas gotowania skraca się 70 procent! Uzyskuje się to dzięki temu, że szybkowar jest naczyniem hermetycznym, co sprawia, że podczas gotowania wytwarza się w nim podciśnienie rzędu 1,6 atm i temperatura dochodzi do 112°C. O całe 0,6 atmosfery i 12 stopni Celsjusza więcej niż przy gotowaniu tradycyj­nym! Hermetyczność szybkowaru sprawia też, że gotowane w nim pro­dukty nie tracą swych wartości witaminowych, smakowych i kolorystycz­nych. Przy tym wszystkim zużywa się o 50 procent mniej energii cieplnej. jakby tego wszystkiego było jeszcze mało, dodać trzeba, że.gotując w szybkowarze chronimy mieszkanie od wyziewów przyrządzanych po­traw, od pary i zapachów kuchennych. Mając tak cenny użytkowo sprzęt trzeba o niego odpowiednio dbać, choć przyznać trzeba, że pielęgnowanie szybkowaru nie jest trudne. Wymaga on po prostu utrzymywania w czystości: po każdyrh użyciu trzeba wszystkie jego części umyć gorącą wodą, spłukać i wytrzeć do sucha miękką ściereczką. Stosowanie do mycia szarpiących zmywaków i sody jest w najwyższym stopniu niewskazane! Jeżeli po umyciu zostały jeszcze plamy od gotowania lub pieczenia, to w ich usunięciu pomoże gotowanie przez 5 minut w szybkowarze roztworu wody z ałunem (1 łyż­ka ałunu na 1 I wody). Jest wiele typów szybkowarów; nawet w Polsce spotyka się ich kil­ka, wszystkie one jednak działają na tej samej zasadzie: wytwarzania wewnątrz szybkowaru zwiększonego ciśnienia pary, która powstaje z wody zawartej w przyrządzanych potrawach lub wlewanej specjalnie w tym celu do szybkowaru. Para ta, po przekroczeniu przewidzianego dla szybkowaru progu ciśnienia wewnętrznego, w książce niniejszej oznaczonego skrótem ppcw, znajduje sobie ujście przez, wentyl, wpra­wiając w drganie, ruch obrotowy itp. (zależnie od typu szybkowaru) za­mykającą go nakładkę, czyli tzw. zawór ciężarkowy. Zawór ciężarkowy 1 znajdująca się przy pokrywie uszczelka gwarantująca hermetyczność zamknięcia są strażnikami wewnętrznego ciśnienia, będącego istotą działania szybkowaru, toteż uszczelka musi być zawsze w należytym stanie, a wentyl doprowadzający parę pod zawór ciężarkowy często przeczyszczany (wartkim strumieniem wody przy każdym myciu i druci­kiem — od czasu do czasu). Szczegóły budowy, pielęgnowania i użytkowania szybkowarów są zawsze podawane w instrukcjach dołączanych do sprzedawanego sprzę­tu, warto jednak zapamiętać sobie kilka rad odnoszących się do wszyst­kich szybkowarów: poziom gotowanej w szybkowarze żywności, zwłaszcza płynów, nie może sięgać wyżej niż do dwóch trzecich naczynia, poziom włożonych do gotowania produktów zwiększających podczas obróbki termicznej objętość, jak suche strączkowe lub kasze, nie może sięgać wyżej niż jedna trzecia naczynia; dotyczy to również produktów wytwarzających pianę, szybkowar należy przechowywać zawsze w stanie otwartym, po uprzednim dokładnym oczyszczeniu (umycju), jeżeli przy gotowaniu samej wody powstanie na ściankach szybko­waru popielaty nalot, można usunąć go, zagotowując w szybko­warze wodę z dowolnym kwaśnym produktem, np. obierkami z jabłek czy octem, przy przyrządzaniu potraw z bardzo małą ilością płynu, np. przy pieczeniu mięs w szybkowarze, po osiągnięciu ppcw należy szybko­war postawić na płytce azbestowej lub w inny sposób ograniczyć dopływ ciepła do minimum, przed rozpoczęciem ogrzewania szybkowaru trzeba dokładnie go zamknąć, sprawdzając stan uszczelki, zaworu itd., . otwierać szybkowar trzeba bardzo ostrożnie, po zmniejszeniu ciśnie­nia wewnętrznego przez ochłodzenie naczynia lub lekkie uniesienie zaworu ciężarkowego, w przeciwnym bowiem razie wytryskująca pod wpływem ciśnienia zawartość może spowodować ciężkie poparzenie osób znajdujących się w pobliżu, nie należy przechowywać w szybkowarze potraw kwaśnych i słonych, gdyż łatwo wchodzą one w reakcje chemiczne z metalem, z Jctórego wykonany jest szybkowar. Gotowanie w szybkowarze jest nadzwyczaj łatwe: po prostu wkłada się do niego przygotowane produkty, wlewa się niezbędną iiość wody (nie należy nigdy wlewać jej więcej niż trzeba, gdyż nie ubędzie jej przez parowanie), zamyka się szybkowar i ogrzewa - na nocżątku sil­niej, by szybciej doprowadzić do momentu ppcw, a następnie słabiej, tyle tylko, by wytworzone ciśnienie utrzymywało się. Po upływie przewidzianego czasu gotowania szybkowar należy otwo­rzyć, gdyż przetrzymywanie potrawy w zamkniętym szybkowarze powo­duje dalszą jej obróbkę termiczna. Nie wolno jednak otwierać szybko­waru przed zmniejszeniem ciśnienia, gdyż zawartość szybkowaru może wytrysnąć, co przy wysokim ciśnieniu i temperaturze stanowi duże nie­bezpieczeństwo. W tym celu należy albo nieco unieść nakładkę zamy­kającą wentyl i w ten sposób wypuścić parę, albo też, zwłaszcza gdy zależy nam na czasie, ochłodzić szybkowar pod strumieniem wody (przez 3 sekundy, czyli przez czas odliczania „raz, dwa, trzy") lub wstawia­jąc go na kilka sekund do naczynia z zimną wodą. Gdyby ochłodzenie okazało się za duże i szybkowar nie chciał się otworzyć, trzeba go na chwilę postawić na źródło ogrzewania, c kłopot minie. Niektóre szybkowary wyposażone są we wkładki, które wykorzystuje się przy gotowaniu jednocześnie kilku produktów oddzielnie, gotowa­niu na parze itp. Wkładki te są nieperforowane (głównie do ryb i wa­rzyw) i perforowane. Nieperforowane powinno się zawsze umieszczać powyżej dna szybkowaru, np. na podstawce. Pewnym mankamentem gotowania kilki, produktów jednocześnie jest wzajemne przenikanie się ich zapachów, nie odbiera to im jednak wartości odżywczych, a nieraz i smakowych, daje natomiast dużą oszczędność czasu i służy urozmai­caniu jadłospisu. Książka niniejsza, zawierająca około 400 przepisów na różnorodne potrawy do przygotowania w szybkowarze, przeznaczona jest dla osób, których pieczy powierzona jest troska o racjonalne żywienie rodziny, a także dla tych wszystkich, którzy z jakichkolwiek powodów zmuszeni są do szybkiego przygotowywania posiłków. Podane w niej czasy obrób­ki termicznej oznaczają czas od momentu ppcw, czyli działania pełnego ciśnienia, do końca gotowania. Do tego czasu trzeba dodać jeszcze 3-5 minut na wstępne ogrzewanie szybkowaru. Podane czasy są, zda­niem autorki, optymalne, można jednak je regulować zależnie od indy­widualnych upodobań (ktoś lubi np. sznycel krwisty, ktoś inny mocno ugotowany) i od rodzaju produktów (np. warzywa młode szybciej się gotują niż stare). Przez podane miary - „łyżka", „łyżeczka" — rozumie się łyżkę i łyżeczkę produktu z czubkiem. Pominięto w książce omówienie wstępnej obróbki produktów przed gotowaniem, ponieważ jest ona taka sama jak przy gotowaniu trady- cyjnym, a przez „oczyszczenie" rozumie się wszelkie wstępne zabiegi, jak mycie, obieranie, usuwanie nasion, usuwanie części niejadal­nych itp. Masło i margarynę traktuje się w recepturach wymiennie, z tym że w miarę możliwości proponuje się stosowanie masła, zarówno ze wzglę­dów smakowych, jak i dietetycznych. Dotyczy to tych tłuszczów w stanie surowym, pamiętać bowiem należy, że oba w smażeniu stają się szko­dliwe i potraw ze smażonym masłem czy margaryną nie powinno się nadużywać. Przy potrawach doprawianych śmietaną trzeba wiedzieć, że niskoprocentową śmietanę przed wlaniem do potrawy miesza się z wo­dą lub mąką, by się nie zwarzyła. W recepturach kasz bez dodatków podano ilości wody przewidziane do gotowania „na sypko"; kto lubi kasze bardziej rozgotowane i kleiste, powinien wlać o 0,5- szklanki wody więcej, niż to podano w przepisie, zachowując ilość suchej kaszy bez zmian. Receptury przewidziane są na 4 osoby. Cyfra rzymska II, podana przy nazwie potrawy w nagłówku, oznacza, że dana potrawa czy zestaw może stanowić samodzielne da­nie obiadowe lub kolacyjne. Szybkowar przydatny jest w gospodarstwie domowym nie tylko_ w chwili gotowania; jako naczynie hermetyczne może też z powodze­niem służyć do przechowywania przygotowanych potraw (oczywiście z wyjątkiem potraw kwaśnych i słonych). Bardzo korzystne jest posia­danie w gospodarstwie domowym dwóch szybkowarów — dużego i ma­łego, wtedy szybkie przygotowanie posiłku, nawet bardziej skompli­kowanego, przestaje być problemem. Niestety, szybkowarów wciąż jeszcze mamy za mało, choć sprowadzamy je z Węgier, z NRD, były nawet z Kuby. Niechże więc panie, które posiadają szybkowar, w pełni wykorzystują jego możliwości.